Sigortada yapay zekâ: hype'tan gerçeğe

Yapay zekâ aslında sigortacılığın içinde uzun süredir vardı. Fiyatlamada, hasar yönetiminde ve sahtecilik tespitinde sessizce çalışıyordu. Geçtiğimiz dönemde ise bir eşik aşıldı: yapay zekâ deney aşamasından çıkıp ölçülebilir bir etki yaratmaya başladı. Bu yazıda hype ile gerçeği ayırmak istiyorum; çünkü sektörde en çok karışan şey bu ikisi.

Önce bir ayrım yapayım. Hype, yapay zekânın her şeyi bir gecede çözeceği ve insanı gereksiz kılacağı beklentisidir. Gerçek ise daha sade: yapay zekâ belirli işleri çok daha hızlı ve ucuz yapıyor, ama değeri ancak doğru sürece ve doğru veriye oturduğunda ortaya çıkıyor. Bu yazıdaki bütün örnekler aslında aynı şeyi söylüyor; teknolojinin kendisi değil, nasıl konumlandırıldığı belirleyici.

Ne değişti?

Bugün yapay zekânın sigortadaki kullanımı somut başlıklara oturdu:

• Üretken yapay zekâ poliçe metinlerini yazıyor, müşteri taleplerini yönetiyor.
• Tahmine dayalı modeller kişiselleştirilmiş teminatlar sunuyor.
• Görsel yapay zekâ araç ve mülk hasarlarını fotoğraftan analiz ediyor.
• Agentic AI ise çok adımlı idari süreçleri otonom yürütüp insanı daha stratejik işlere kaydırıyor.

Yani mesele tek bir parlak araç değil; sürecin farklı noktalarına yerleşen bir yetenek katmanı. Önümüzdeki dönemde underwriting ve hasar platformlarına gömülü asistanlar, rutin broker ve müşteri işlemlerini devralan agentic sistemler ve IoT verisiyle kaybı önceden gören modeller standart hâle gelecek.

Büyük oyuncular artık ciddi

Bunun bir moda olmadığını, sektörün köklü oyuncularının hamleleri gösteriyor. Zurich, gerçek sorunlara ölçeklenebilir çözümler geliştirmek için “Zurich AI Lab” adında bir laboratuvar kurdu. Nationwide ise yapay zekâ dönüşümünü hızlandırmak için 1,5 milyar dolarlık bir yatırım açıkladı; altyapı modernizasyonundan müşteri deneyimine kadar geniş bir alanı kapsıyor. İki köklü ismin bu adımları, yapay zekânın deneysel bir kavram olmaktan çıkıp sigortacılığın ana stratejik kasına dönüştüğünü net biçimde gösteriyor.

Yatırım tarafında da hareket var. Bir dönem soğuyan yapay zekâ girişim yatırımları yeniden hızlandı; MassMutual ve Munich Re gibi oyuncuların kurumsal fonları öncülük ediyor. Yani sermaye de bu alanın deneysel olmaktan çıktığını teyit ediyor. Ama sermayenin akması tek başına olgunluk demek değil; paranın nereye ve hangi disiplinle aktığı belirleyici.

Gerçek resim: olgunluk eşit değil

Ama tablonun bütününe bakınca olgunluğun hiç de eşit dağılmadığını görüyoruz. Evident AI Insurance Index 2025, 30 büyük sigorta şirketini yapay zekâ olgunluğu açısından değerlendiriyor ve bunu dışarıdan-içe bir yöntemle yapıyor: şirketlerin kendi beyanlarıyla değil, kamuya açık veriler, patentler, araştırmalar ve işe alım trendleriyle. Amaç tam da hype yerine gerçeği görmek; kim gerçekten yapay zekâ-öncelikli bir kuruma dönüşüyor, kim hâlâ deneme aşamasında?

Sonuçlar çarpıcı. AXA ve Allianz dört boyutun tamamında zirvede. Yetenekte de fark belirgin: sektördeki yapay zekâ profesyonellerinin yarısı yalnızca on şirkette toplanmış; Allianz tek başına toplamın yaklaşık yüzde 10’unu istihdam ediyor. USAA ise yoğunlukta öne çıkıyor, çalışanlarının yapay zekâ alanındaki oranı sektör ortalamasının üç katı. Araştırma ve patent tarafında da birkaç oyuncu açık ara önde. Yani “herkes yapay zekâ yapıyor” cümlesi doğru değil; birkaç kurum gerçekten bir yetenek inşa ederken çoğu hâlâ giriş seviyesinde.

Para kazandırıyor mu? Soru hâlâ açık

En önemli ayraç burada. Aynı endekste 30 şirketten yalnızca 12’si somut bir iş çıktısı açıkladı, sadece 3’ü finansal getiriyi paylaştı. Yani yatırım ve heyecan yüksek, ama kanıtlanmış geri dönüş hâlâ erken aşamada. Bu, yapay zekânın değersiz olduğu anlamına gelmiyor; aksine, kazananın teknolojiyi yalnızca “uygulayan” değil, onu bir organizasyonel yetenek olarak yöneten kurumlar olacağını gösteriyor. Güçlü veri altyapısı, yetenek geliştirme, etik yönetişim ve stratejik liderlik birlikte yürümezse, rekabet avantajı sürdürülebilir olmuyor.

Endeksin detayları da hype ile gerçeği ayırıyor. Araştırma ve fikri mülkiyet tarafında birkaç kurum açık ara önde: yapay zekâ konulu akademik üretimin ve atıfların önemli kısmı tek bir şirkette toplanmış, patentlerin büyük çoğunluğu ise birkaç ABD’li oyuncuda. Sorumlu yapay zekâ tarafında ise 30 kurumdan yalnızca 12’si ilkelerini kamuya duyurmuş. Tablo şunu söylüyor: yapay zekâ olgunluğu bir slogan değil, yıllara yayılan bir organizasyonel inşa işi.

En büyük boşluk: ürün

Bir de herkesin atladığı bir nokta var. McKinsey’in sektörel yapay zekâ raporu, sigortanın yapay zekâyı ağırlıkla operasyonel alanlarda ölçeklediğini gösteriyor: bilgi teknolojileri, risk ve uyum, hasar ve hizmet operasyonları. Bunlar kritik, çünkü verimlilik ve risk kontrolü bugün herkesin ortak gündemi. Ama aynı tabloda büyük bir boşluk var: ürün ve hizmet geliştirme tarafında yapay zekâ kullanımı neredeyse yok denecek kadar düşük.

Bunun anlamı şu: bugün yapay zekâ “hasar ve operasyon” problemine çözüm sunuyor. Yarın ise farkı, yeni nesil ürünler yaratabilen şirketler belirleyecek. Kullanım bazlı modeller, dinamik fiyatlama, sağlık verisiyle kişiselleşen poliçeler ve gömülü sigorta gibi alanlarda girişimler agresif ilerlerken, yerleşik şirketlerin ürün geliştirme kası henüz yeterince güçlü değil. Rekabetin ağırlık merkezi, operasyonel verimlilikten ürün inovasyonuna kayıyor.

Bu boşluk aslında bir fırsat. Kullanım bazlı oto sigortası, sağlık verisiyle kişiselleşen poliçeler, anlık ve gömülü ürünler; hepsi yapay zekâyla yeniden tasarlanmayı bekliyor. Girişimler bu alanda hızlı davranıyor; yerleşik şirketlerin avantajı ise ellerindeki devasa veri ve dağıtım gücü. Asıl soru, bu avantajı bir ürün geliştirme kasına çevirip çeviremeyecekleri.

Sıradaki: yapay zekânın kendisi de bir risk

Bir başka eşik daha yaklaşıyor. Yapay zekâ yalnızca sigortacılığı dönüştürmüyor; kendisi de sigortalanan bir risk sınıfına dönüşüyor. Model hataları, otonom kararların sorumluluğu, veri ve telif sorunları yeni teminat ihtiyaçları doğuruyor. Bunu erken görüp ürünleştiren sigortacılar için burada ciddi bir alan var.

Bu yeni risk sınıfı, sigortacılığın yapay zekâ çağındaki ironisini de özetliyor. Teknolojiyi en yoğun kullanan sektörlerden biri, aynı teknolojinin doğurduğu riskleri teminat altına alarak kendine yeni bir pazar kuruyor. Yapay zekâ hem aracımız hem de ürünümüz hâline geliyor.

Türkiye için ne anlama geliyor

Türkiye’de yapay zekâ kurumsal gündeme hızla giriyor, ama çoğu şirket hâlâ stratejisini netleştirme ve ekibini güçlendirme aşamasında. Buradaki fırsat, olgun pazarların yıllar süren yol haritasını kısaltmak: hazır altyapılara ve modellere doğrudan geçip, sınırlı kaynağı doğru birkaç probleme odaklamak. Önemli olan en büyük yatırımı yapmak değil, en doğru yerde yapmak. Küçük ama isabetli bir başlangıç, dağınık ve gösterişli bir yatırımdan çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.

Benim duruşum

Bütün bunların ardında tek bir ilke var: yapay zekâyı insanın yerine değil, insan uzmanlığını tamamlayan bir araç olarak konumlamak. Kazananlar, parlak demolar yapanlar değil; yapay zekâyı veri, yetenek, etik ve liderliği birlikte yöneten bir kurumsal kabiliyete çevirenler olacak. Ve bu kabiliyeti operasyonel verimlilikten ürün inovasyonuna taşıyabilenler farkı açacak. Gösterişin değil somut sonucun tarafında durmak, yapay zekâda da geçerli: endeks zaten kimin gerçek, kimin hâlâ deneme aşamasında olduğunu gösteriyor.